Terug

Hortensia’s op de juiste manier snoeien, onderhouden en overwinteren

Hortensia’s behoren tot de mooiste bloeiende heesters en sieren tegenwoordig vanzelfsprekend vele tuinen. Dat was niet altijd zo, want lange tijd kregen hortensia’s nauwelijks aandacht. De prachtige sierstruiken zijn bladverliezende of groenblijvende struiken en af en toe ook klimplanten. De 80 tot 90 rassen zijn inheems in de bossen van Oost-Azië, Zuid- en Noord-Amerika.

Botanisch wordt het hortensia geslacht hydrangea genoemd. Vele soorten en cultivars vormen grote bloemhoofden, waardoor ze bij de tuinvrienden erg geliefd zijn. Gelukkig nemen hortensia’s inmiddels een belangrijke plaats in als tuin- en potplant. Ontelbare hybriden zijn in de afgelopen decades ontstaan. Tegenwoordig behoren hortensia’s tot de populairste tuin- en balkonplanten. Ze zijn langlevend, eenvoudig te onderhouden en veelzijdig te gebruiken. Op de juiste standplaats geplant kunnen hortensia’s vele jaren overleven.

Het bekendste zijn de boeren- of gewone hortensia (hydrangea macrophylla), de pluimhortensia (Hydrangea paniculata) en de klimhortensia (Hydrangea petiolaris). De hybride van de boerenhortensia varieert van rijk bloeiend met grote bloemenbollen tot platte schermen met bloemen rond de rand. Het hydrangea macrophylla ras is oorspronkelijk afkomstig uit Japan en is daar al honderden jaren een belangrijke tuinplant. Als struik kan de boerenhortensia wel 2 meter hoog worden en vaak ook zo breed. In de winter kunnen de struiken bij strenge vorst zo zeer bevriezen dat de knoppen worden beschadigd. In de tuin, maar ook in een kuip op het balkon wordt de boerenhortensia gewaardeerd voor de lange bloeiperiode en de decoratieve bloeiwijze nadat ze uitgebloeid zijn. De kleuren van de bloemen variëren afhankelijk van de soort van blauw, roze, purperrood tot wit. Bijzonder attractief zijn de soorten met donkere bloemstelen. De bloemen blijven tot diep in de herfst aan de struik. De floristen gebruiken deze voor mooie arrangementen en droogboeketten.

Minstens zo imposant zijn de pluimhortensia’s. Ze groeien als grotere struiken en ontwikkelen in de zomer imposante taps toelopende pluimen. De hybriden van de pluimhortensia’s verschijnen altijd in witte tinten, maar zijn verschillend in de groei en de opbouw van de bloemen. Klimhortensia’s zijn een prachtig alternatief voor de klimop en co. om duurzaam wanden en hekken te begroeien. Met hun luchtwortels slingeren ze zich om klimhulpen. In de herfst verliezen klimhortensia’s het donkergroene blad.

 

Inhoud

  • Hortensia’s planten
  • Hortensia’s onderhouden
  • Hortensia’s gebruik

 

Hoe worden hortensia’s op de juiste manier geplant?

Hortensia’s zijn bosplanten en geven de voorkeur aan standplaatsen aan de rand van heesters of in de halfschaduw. Ze komen ook op zonnige plaatsen tot hun recht, maar hebben daar dan meer water nodig. Een beschutte plaats is voordelig want strenge vorst en koude uitdrogende wind leiden tot het bevriezen van de takken. Oudere exemplaren kunnen daar beter tegen, deze lopen via de knoppen die aan de basis liggen weer uit. Jonge hortensia’s op geëxponeerde plaatsen kunnen daarentegen ernstige schade oplopen.

De eisen die aan de bodem worden gesteld zijn humeus en vruchtbaar, vochtig en diepgrondig alsmede goed waterdoorlatend. De meeste normale tuinbodems bezitten enigszins deze eigenschappen. Bijzonder is de reactie op aluminium ionen in de bodem voor wat betreft de PH-waarde. Bij een PH-waarde die lager is dan 5,5 (zure bodem) kleuren de hortensia’s blauw, bij een neutrale bodem roze. Witte hortensia’s zijn daarvan niet betroffen. Weliswaar zijn bij het kweken van de hortensia’s stabielere kleursoorten ontstaan, maar bij oudere soorten is het van kleur veranderende effect groter. Als een blauwe hortensia blauw moet blijven moet turf of zure naaldgrond worden toegevoegd. Beide toevoegsels zorgen bovendien voor een betere opslag van het water. Hortensia’s voelen zich in de buurt van een azalea of rododendron erg prettig.

Op het balkon kunnen hortensia’s in grote potten worden gehouden. De felle zon op een balkon op het zuiden is niet geschikt omdat de bladeren snel kunnen verbranden. Een balkon op het oosten of noorden zijn ideaal voor deze bloeiende struiken. De grootte van de pot wordt aangepast aan de grootte van de plant. Te grote potten zijn onhandelbaar en nemen onnodig plaats weg. Als substraat wordt kalkvrije potgrond of bloemenaarde gebruikt. In de handel is bovendien speciale potgrond voor hortensia’s te verkrijgen. Dit als men zeker wil zijn van de juiste potgrond.

 

Hoe worden hortensia’s omgeplant?

Alle plantwerkzaamheden in de tuin worden in het voorjaar of de herfst doorgevoerd. Hiertoe behoort ook het omplanten van oudere hortensia’s. Ze worden oftewel in de herfst nadat het blad afgevallen is of in het voorjaar voordat ze uitlopen omgeplant. Het omplanten van hele grote struiken moet vroegtijdig – enkele maanden van tevoren – worden ingepland. De hortensia’s worden in het midden van het voorjaar met een steekschop op een afstand van ca. 50 cm aan de basis rondom uitgestoken. Er ontstaat dan tot de herfst een fijne doorwortelde kluit, die dan kan worden uitgegraven en vervolgens verplaatst.

Af en toe heeft een hortensia in een pot nieuwe potgrond nodig. Dit kan het beste in het voorjaar worden gedaan. Verse potgrond die in de herfst wordt gegeven kan het voortijdige uitlopen in een warme winter veroorzaken. Als het vervolgens nog koud wordt, heeft dit ernstige gevolgen. De hortensia wordt uit de pot gehaald, de oude bodem grof afschudden en in een pot met nieuwe aarde weer inplanten. Als blijkt dat de kluit te groot is voor de pot moet een grotere pot worden gekozen.

 

Hoe wordt een hortensia onderhouden?

De bloeiperiode is niet elk jaar gelijk. Soms is ze uitbundiger en in andere jaren zwakker. Vaak zijn het de weersomstandigheden in de winter of in het vroege voorjaar, die gevolgen hebben voor het aanzetten van de bloei. Droogte, een koude zomer of een strenge vorst in de winter zijn redenen voor een zwakkere bloeiperiode.

In een droge zomer is het absoluut noodzakelijk vaak te gieten. Een gietrand (zelfgemaakt van opgehoopte aarde of gekocht) verzamelt het water of leidt het geconcentreerd naar de wortels, zonder dat het aan de zijkant wegloopt.

In het voorjaar wordt bemest met compost of bij de blauw bloeiende soorten met een speciale meststof voor hortensia’s. Dit is vooral noodzakelijk als de oudere hortensia’s van blauw naar rood omslaan. Als de bladeren geel kleuren of als er gele vlekken (chlorose) ontstaat kan een te hoge PH-waarde de oorzaak zijn. Vaak is dit het begin van een zwak immuunsysteem waar ziektes en ongedierte vrij spel hebben. De grauwe schimmel, het hortensia virus, bladvlekken of meeldauw zijn mogelijke ziektes. Maar ook ongedierte bezoekt de verzwakte hortensia. Blad- en schildluizen, de lapsnuitkever, rode spint of trips beschadigen de verzwakte planten. Een bestrijding is mogelijk door het juiste bestrijdingsmiddel te gebruiken.

De hortensia heeft geen steun nodig of alleen dan als de struik te groot is en omvalt. Dan is het echter ook raadzaam de hortensia te snoeien.

 

Hoe worden hortensia’s gesnoeid?

De meeste hortensia’s hoeven maar weinig te worden gesnoeid. Het is voldoende als in het voorjaar de afgestorven plantendelen of de uitgebloeide takken boven de volgende knop worden gesnoeid. Te sterk snoeien is niet goed voor de nieuwe knoppen. Pluimhortensia’s bloeien op het hout van dit jaar en verdragen sterkere snoeibeurten. Ze worden bij het uitbreken van de knoppen op laagblijvende takken teruggesnoeid. De heester beloont de snoeibeurten met een dichte bossige groei nog in hetzelfde jaar. Klimhortensia’s worden na de bloei in de herfst slechts aangepast aan de plaats en uitgebloeide takken worden ingekort.

 

Hoe overwinteren hortensia’s?

Een hortensia in de volle grond geplant kan normaal gesproken goed tegen de winter. Slechts bij jonge of geëxponeerde planten is het raadzaam beschutting aan te brengen. Een wintervlies, kokosmatten of opgehoogde dennennaalden zorgen voor voldoende bescherming. Hortensia’s in een pot moeten op een beschutte plaats worden gezet en met kokosmatten ingepakt worden. Als de pot bevriest is de kans groot dat ook beschadigingen aan de plant zijn ontstaan.

 

Hoe worden hortensia’s vermeerderd?

Het eenvoudigste is het hortensia’s via stekjes in de vroege zomer te vermeerderen. Ze krijgen betrouwbaar wortels onder gestuwde lucht. Oudere exemplaren kunnen soms in het voorjaar worden gedeeld. De gedeelde stukken moeten direct weer worden geplant. Het snoeien tot aan de basis verbetert dan het resultaat van het opnieuw aangroeien.

 

Hoe kunnen hortensia’s worden gebruikt?

Hortensia’s zijn geliefde tuinplanten die lang in de vergetelheid zijn gebleven. Tegenwoordig zijn het waardevolle sierheesters, die in tuinen, borders of schaduwperken een prachtige verrijking zijn. De sneeuwbal hortensia (hydrangea aborescens) en de berghortensia (hydrangea serrata) zijn in de natuurlijke geneeskunde als genezende planten bekend.

 

Hoe worden hortensia’s gedroogd?

Uitgebloeide bloemen drogen aan de struik en kunnen in een droogboeket en in een natuurlijk boeket worden gebruikt. De bloemstelen worden afgeknipt en op een luchtige droge plaats neergezet. De bloemen drogen volledig en behouden lange tijd hun flair.

 

Zijn hortensia’s giftig?

Hortensia’s behoren niet tot de klassieke giftige planten. Bij het consumeren ervan veroorzaken alle plantendelen maagproblemen en misselijkheid. Een intensief contact kan huidallergie versterken.

Passend daarbij...

omhoog