Buxusmot: voorkomen en bestrijden
Inhoudsopgave
- Beschrijving van de buxusmot
- Preventie van de buxusmot
- Schade door de buxusmot
- Bestrijding van de buxusmot
Beschrijving van de buxusmot
De buxusmot komt oorspronkelijk uit Oost-Azië (China, Japan, Korea) en is waarschijnlijk met de invoer van planten in Midden-Europa geïntroduceerd. In 2007 werd hij voor het eerst ontdekt in het zuidelijke Bovenrijngebied. Inmiddels heeft hij zich uitgebreid naar heel Europa.
De mot kon zich in het begin heel snel uitbreiden omdat hij geen natuurlijke vijanden had en er in de tuinen heel veel buxusstruiken staan.
Inmiddels zijn er nu wel enkele dieren die de buxusrups op hun menu hebben gezet. Inheemse vogels, zoals bv. de mussen, egels en kippen eten de rupsen inmiddels graag.
Buxusmot: uiterlijk en gedrag
De jonge rupsen van de buxusmot zijn ca. acht millimeter lang en groeien uit tot een lengte van ongeveer vijf centimeter voordat ze zich verpoppen. Ze hebben een groen lichaam met lichte en donkere strepen op de rug en een zwarte kop. De buxusmot is ruim 40 millimeter breed en ongeveer 25 millimeter lang met gespreide vleugels. Ze hebben bleke vleugels met karakteristieke bruine randen, maar er is ook een bruine vorm met witte vlekken.
Een overzicht van de levenscyclus van de buxusmot:
De laatste rupsgeneratie van het jaar overwintert in de buxus en verpopt zich in het voorjaar. De poppen komen uit in motten, die binnen enkele dagen nieuwe eieren leggen op de buxus. Hieruit komt de volgende generatie rupsen. Er zijn twee generaties per jaar, soms drie in zeer warme streken.
De mot zelf leeft slechts acht tot negen dagen en is meestal niet op de buxus te vinden, maar zit op andere planten. Alleen haar eitjes worden op de buxus gelegd. De rupsen van de buxusmot overwinteren in webben, meestal binnenin de buxus, en beginnen, afhankelijk van het weer, voor het eerst te eten in de periode van half maart tot half april. Meestal vervellen ze zes keer voordat ze zich verpoppen. De ontwikkelingsduur van de larve van ei tot verpopping is sterk temperatuurafhankelijk en duurt drie tot tien weken. Na het popstadium, dat ongeveer een week duurt, komen de nieuwe vlinders uit en leggen ze opnieuw hun eieren. Door hun korte levensduur zijn de volwassen vlinders niet zo mobiel als gewoonlijk wordt aangenomen. In Nederland kunnen onder gunstige weersomstandigheden twee tot drie generaties buxusmotten per jaar voorkomen, waardoor de plaag zich binnen enkele jaren snel heeft vermeerderd. Aangenomen mag worden dat ongeveer elke twee tot drie maanden een nieuwe generatie van de buxusmot uitkomt.
Preventie van de buxusmot
Het is belangrijk al bij het kopen van buxusplanten de planten op een aantasting door de buxusmot te onderzoeken.
Verder geven gele vangplaten aan of de buxusmot in de tuin aanwezig is. Als de eerste vlinders daarop zichtbaar zijn, is het tijd om actie te ondernemen.
Schade door de buxusmot
De rups van de buxusmot voedt zich met de bladeren en jonge scheuten van de planten.
In Midden-Europa zijn de buxusmotten beperkt tot buxussoorten en hun variëteiten. In hun Oost-Aziatische thuisland tasten de insecten ook Euonymus- en Ilex-soorten aan. De rupsen beginnen zich meestal aan de zonzijde in de planten te voeden en worden vaak pas ontdekt als het bijna te laat is. Tijdens zijn ontwikkeling eet één rups ongeveer 45 bladeren. Na de bladeren knagen de rupsen ook de groene bast van de scheuten af tot op het hout, waardoor de delen van de scheuten daarboven volledig uitdrogen en afsterven. Volledig ingesponnen planten met groene uitwerpselen kruimels zijn kenmerkend voor een aantasting van buxusrupsen.
Bestrijding van de buxusmot
Wat kan er gedaan worden tegen de buxusmot? Sinds de vlinder in 2007 voor het eerst in Europa opdook, hebben experts onderzoek gedaan naar efficiënte bestrijdingsmethoden.
Vroeg reageren is belangrijk: als u uw buxusplanten regelmatig controleert op een rupsenplaag, kunt u een zware plaag voorkomen.
U kunt de rupsen handmatig weghalen als deze nog niet talrijk zijn. Aan te bevelen is het wel om handschoenen aan te trekken en daarna de handen te wassen.
U kunt steenstof gebruiken. Steenstof is een poedervormige stof gemaakt van fijngemalen steen. Het wordt vaak gebruikt als bodemverbeteraar, maar u kunt het ook gebruiken om de larven te doden. Het zal de larven uitroeien en uw buxus nieuwe voeding geven! Om het te gebruiken, heeft u een poederdoos nodig. Vul een grote doos met steenstof en strooi het royaal uit over de buxus. Opmerking: voeg GEEN water of andere vloeistof toe aan het steenstof! Zorg ervoor dat u overal strooit: op de bladeren, onder de bladeren, in de buxus en op nieuwe scheuten, waar de nesten zijn. U moet deze methode na elke regenbui herhalen! Anders spoelt de regen de beschermende laag steenstof weg. Steen- of rotsstof is normaal gesproken verkrijgbaar bij de plaatselijke tuinbouwwinkel.
Als er echter na een korte inspectie al verschillende webben zichtbaar zijn, kunt u ervan uitgaan dat er een groot aantal rupsen in uw buxus zitten. Ze zijn moeilijk te herkennen omdat ze voornamelijk in de kroon leven en zich goed weten te camoufleren met hun groengele kleur.
Als u aangevreten of verwelkte bladeren ontdekt is het raadzaam de buxus krachtig te snoeien. Snoei alles tot ongeveer op de helft van de hoogte en breedte terug. Hiermee worden ook de eitjes en jonge larven van het ongedierte gevangen. Het snoeiafval moet in gesloten zakken worden afgevoerd of direct worden verbrand.
De buxus verdraagt een krachtige snoei goed en loopt ook bij oudere takken gewoon weer uit.
Na het snoeien is het noodzakelijk nog zoveel mogelijk van de overgebleven rupsen uit de buxus te verwijderen. Dit gaat goed met een hogedrukreiniger. Voordat u begint, moet u een plastic vlies of een folie aan één kant van de border of haag leggen. Om te voorkomen dat dit omhoog vliegt onder de druk van de waterstraal, kunt u de kant tegenover de haag verzwaren met stenen. Blaas vervolgens vanaf de andere kant met de hogedrukreiniger op maximale waterdruk door de haag. Houd de sproeikop rustig in de kroon - de buxus zal een deel van zijn bladeren verliezen, maar u vangt op deze manier ook de meeste rupsen. Ze landen op de folie en moeten meteen worden verzameld zodat ze niet terug in de buxus kruipen.
Als u de rupsen in gesloten zakken weggooit, vermijdt u het risico dat ze de buxus opnieuw besmetten. Als u ze niet wilt doden, kunt u kunt ze natuurlijk ook ergens ver weg van de buxus uitzetten.
Tot slot is het aan te bevelen de buxus nog met biologische insecticide te behandelen om ook de allerlaatste rupsen te verwijderen.
Biologische preparaten die zeer geschikt zijn voor dit doel zijn middelen met het actieve ingrediënt “Xentari” (art.nr. 381): dit is een parasitaire bacterie genaamd Bacillus thuringiensis. De bacterie dringt de rupsen binnen via lichaamsopeningen, vermenigvuldigt zich binnenin en scheidt een giftig stofwisselingsproduct af waardoor de insectenlarven sterven. Het product wordt toegepast als een waterige dispersie met een conventionele sproeier. Zorg ervoor dat ook de binnenkant van de kroon van de buxus van alle kanten goed nat wordt gemaakt. Overigens kunnen de preparaten worden gebruikt tegen vele soorten ongedierte en zijn ze ook goedgekeurd voor fruit- en groentegewassen in huis- en volkstuinen.
De ervaring leert dat de optimale periodes voor het gebruik van Bacillus thuringiensis eind april en half juli zijn. Afhankelijk van de weersomstandigheden kunnen ze echter ook naar voren of naar achteren worden verschoven
Een andere ook effectieve en biologische manier voor het bestrijden van de buxusmot is het gebruik van aaltjes (Steinernema carpocapsae of Stienernema feltiae). Aaltjes zijn de natuurlijke vijand van de buxusmot. De nematoden tegen de buxusmot kunnen op dezelfde manier worden aangebracht als de baciillus thurigiensis. Gewoon een beetje water aan het poeder toevoegen en over de buxus spuiten. De nematoden dringen de buxusmot binnen om deze vervolgens op te eten. Hier vermenigvuldigen de aaltjes zich om vervolgens op zoek te gaan naar andere buxusmotten. Nematoden zijn verkrijgbaar via internet of in het tuincentrum. Let wel op de houdbaarheid – dit is meestal maar 2 weken.
