Tomatenziekten en -plagen een overzicht van de meest voorkomende problemen
Inhoudsopgave
- Veel voorkomende tomatenziektes en -plagen
- Tomatenziekte (Phytophthora)
- Bladvlekkenziekte
- Meeldauw
- Ongedierte op tomaten
- Ziekten veroorzaakt door tekorten, overbemesting of ongeschikte omstandigheden
Veel voorkomende tomatenziektes en -plagen
Bij het kweken van tomaten kunnen verschillende ziektes en ook ongedierte een ernstig probleem worden.
Hieronder worden de meest voorkomende beschreven met hun behandelingsmethoden.
Tomatenziekte (Phytophthora)
Phytophthora infestans, in het Nederlands tomatenziekte genoemd, is veruit de meest voorkomende tomatenziekte. Ze wordt veroorzaakt door de schimmel Phytophthora infestans, die zich vaak verspreidt van besmette aardappelplanten naar tomaten. De ziekte verspreidt zich snel over de hele plant, vooral bij vochtig weer. Dit resulteert in grijsgroene tot bruinzwarte vlekken die blijven groeien en bladeren, stengels en vruchten bedekken. De aangetaste tomatenvruchten ontwikkelen diepe, harde plekken en kunnen niet meer worden gegeten.
Preventie en bestrijden van de tomatenziekte
Plant de tomaten op een zonnige en luchtige standplaats die beschut is tegen de regen, in een folietent of in een kas. Een overdekte plek op een zonnig balkon of terras is ook geschikt.
Geef de planten onder elkaar een afstand van 50-70 cm. Plant de tomaten elk jaar op een andere plaats. Plant de tomaten niet in de buurt van aardappelen of andere nachtschadeplanten. Geef voldoende voedingsstoffen en water, maar nooit direct over het blad. Meer over de tomatenziekte Phytophthora
Bladvlekkenziekte
Bij de bladvlekkenziekte vormen zich in het begin ronde bruine of grijsbruine vlekken op de onderste bladeren. Na verloop van tijd verspreiden deze vlekken, die vaak grenzen aan de bladnerven, zich ook naar de bovenste bladeren. Later krullen de bladeren op en vallen ze af. Er verschijnen ook ovale vlekken op de stengels. Vruchten worden alleen aangetast in de stamperholte. Hier verschijnen zwarte, rotte plekken als gevolg van de bladvlekkenziekte. De oorzaak van de bladvlekkenziekte op tomaten is de schimmel “Alternaria solani”, die zich verspreidt met de wind en overwintert in de grond of op plantenstokken.
Preventie en bestrijden van de bladvlekkenziekte
De schimmel houdt van vocht en warmte. Om de bladvlekkenziekte te voorkomen en te bestrijden, moeten de bladeren van tomatenplanten zo droog mogelijk worden gehouden.
Wisselteelt is raadzaam
De schimmel infecteert echter niet de hele plant, maar verplaatst zich van blad tot blad. Vroegtijdig verwijderen van de zieke bladeren kan de verspreiding stoppen. Let op: De tomatenschimmel blijft lang aan de plantstokken plakken (vooral aan die van hout). Desinfecteer het materiaal daarom grondig na elk seizoen! Bij het verschijnen van de eerste vlekken is het belangrijk de zieke plantendelen te verwijderen. Gebruik een plantversterker, zoals brandnetelgier en heermoes.
Bij een zware aantasting kunnen (biologische) fungiciden worden gebruikt. Meer over de bladvlekkenziekte.
Echte meeldauw
Echte meeldauw is een schimmelziekte waarbij de schimmel voedingsstoffen onttrekt aan de plant. De schimmelsporen van Oidium neolycopersici veroorzaken de typische bloemige witte laag op de tomatenbladeren en -stengels. Na verloop van tijd verdorren de bladeren en vallen ze af. Echte meeldauw verspreidt zich vooral bij warm, vochtig weer en is bijna onmogelijk te bestrijden in de hobbytuin. Hoewel de schimmel zich niet verspreidt naar de tomatenvruchten, sterven de planten vaak volledig af als ze zwaar zijn aangetast door meeldauw.
Preventie en bestrijden van echte meeldauw
Verwijder geïnfecteerde bladeren onmiddellijk om de verspreiding tegen te gaan. Bijna meeldauwresistente variëteiten zijn zeldzaam, maar 'Philovita' en 'Phantasia' worden beschouwd als relatief resistent.
Valse meeldauw
Valse meeldauw lijkt erg op echte meeldauw.
Valse meeldauw kenmerkt zich door wollige witte en/of gele vlekken op het blad. Echter is er ook sprake van schimmelpluis aan de onderkant van het blad. Valse meeldauw ontstaat in een vochtige omgeving. Deze schimmel is besmettelijk.
Preventie en bestrijden van valse meeldauw
Belangrijk is een goede waterafvoer. Giet de planten niet over het blad, maar bij de wortels.
Als de plant is aangetast is het aan te raden om eerst de aangetaste delen van de plant eraf te knippen. Zorg ervoor dat deze delen worden verbrand en niet op de composthoop of ergens anders belanden.
Ongedierte op tomaten
Behalve schimmelinfecties kan ook ongedierte uw tomaten ernstige schade toedienen.
Vaker voorkomend ongedierte, vooral bij tomaten die in de kas worden gekweekt, zijn bv. spint en de witte vlieg. Bij buiten gekweekte tomaten kunnen tomatengalmijten en bladluizen optreden. Meer over bladluizen.
Spint
Kastomaten vertonen gele vlekjes op de bladeren, die veroorzaakt wordt door de talrijke, dicht op elkaar staande zuigplekken van de mijten aan de onderkant van het blad. Als de aantasting ernstig is, drogen de bladeren uiteindelijk uit. Op de bladeren en scheuten vormt zich spinsel, waarin de mijten hun eitjes leggen.
Spintmijten kunnen als volwassen exemplaren overwinteren. In de kas is de ontwikkelingsperiode van ei tot volwassen spint 10 - 12 dagen. In droge omstandigheden en bij hoge temperaturen vindt vaak massale voortplanting plaats met aanzienlijke schade aan de bladeren. Onder ongunstige omstandigheden kunnen de mijten ook in de zomer in winterslaap gaan.
Preventie en bestrijding
Aangetaste planten kunnen van onder naar boven worden besproeid met een fijne, scherpe waterstraal (let op: als de bladeren niet op tijd weer opdrogen, bestaat het risico op schimmelaantasting). Het gebruik van roofmijten (Phytoseiulus persimilis) is effectief gebleken in de vroege stadia van aantasting, dus controleer de planten regelmatig in een vroeg stadium als er een risico op aantasting is.
Witte vlieg
Er ontstaat een kleverige laag op de bladeren en vruchten, vooral op tomaten in de kas. Roetschimmels nestelen zich hier later vaak op. De witte vlieg, d.w.z. wit bepoederde insecten van ongeveer 2 mm groot, zitten aan de onderkant van de bladeren. Ze vliegen in zwermen op als de planten worden geschud.
Zoölogisch gezien zijn witte vliegen geen vliegen, maar behoren ze tot de nachtvlinders. De volwassen insecten hebben twee paar vleugels. Hun lichaam is bedekt met een fijne was stof. De witte vlieg legt haar eitjes altijd aan de onderkant van de jongste bladeren. Hieruit komen de onbeweeglijke larven. Na het 4e larvestadium komt de volledig ontwikkelde witte vlieg uit. Ze vliegt naar de jongste bladeren en begint daar opnieuw eitjes te leggen. De lege larvenhuidjes blijven aan de bladeren vastzitten. Onder ideale omstandigheden van 20-25°C, zoals vaak het geval is in kassen, hebben ze 4 weken nodig voor hun volledige ontwikkeling.
Preventie en bestrijding
Het gebruik van sluipwespen (Encarsia formosa) is aan te raden in kassen. Sluipwespen zijn piepklein (minder dan een millimeter) en moeten niet verward worden met de wespen die we allemaal kennen.
Tomatengalmijt
De galmijt Aculops lycopersici is een belangrijke plaag voor tomaten. Zijn levenscyclus duurt iets minder dan een week, dus de voortplantingssnelheid is enorm. De mijt verspreidt zich vaak van aardappelen naar tomaten. Omdat een besmetting met de galmijt pas laat zichtbaar wordt op de planten, is het moeilijk te bestrijden. Tekenen van een galmijtplaag zijn het vergelen van de bladeren en het bruin worden van de hoofdscheuten. De bloemstengels veranderen ook van kleur, jonge vruchten krijgen scheuren, barsten open en vallen af, en de hele plant sterft af.
De enige effectieve manier om de tomatengalmijt te bestrijden is door de hele plant te vernietigen.
Ziekten veroorzaakt door tekorten, overbemesting of ongeschikte omstandigheden
neusrot: Onderaan de tomaat, op het puntje waar voorheen de bloem zat, verschijnt meestal de bruine vlek. Van daaruit kan het zich verder in de tomaat verspreiden. De oorzaak: calciumtekort;
Gele of groene kraag: De tomaten blijven groen tot geel rond de stengelbasis en verharden op deze plekken. De oorzaken zijn niet duidelijk, maar worden verergerd door zonlicht, veel vocht en stikstoftoevoer.
Gekrulde bladeren: Gekrulde bladeren kunnen veroorzaakt worden door ziekten en plagen. Verzorgingsfouten zijn echter vaak de oorzaak. Mogelijke oorzaken zijn onder andere: Droogte, gebrek aan voedingsstoffen en overbemesting.
Gebarsten tomaten kunnen worden veroorzaakt door sterke temperatuurschommelingen en veel water geven na droogte.