Terug

Bramen correct snoeien, planten en verwijderen

Inhoudsopgave

 

Hoe worden bramen correct geplant?

Bramen zijn goed groeiende en in verhouding tot frambozen ook weinig eisende struiken. Ze gedijen zowel in de volle zon als ook in de halfschaduw. In de zon ontstaan echter meer bloemen en betere vruchten. De zon bevordert de bloei en zorgt door actievere insecten voor een betere bestuiving. De eisen aan de bodem zijn niet zo hoog. Slechts op een niet ideale bodem, zoals bij zand of natte klei, moeten bodemverbeteringen worden gedaan. Een damcultuur gemaakt van goed gedraineerde, voedzame compost, zoals bekend bij frambozen, is aan te raden.

Over het algemeen worden bramen slechts als getopte planten in een container aangeboden. Deze planten kunnen flexibel het gehele jaar worden geplant, tenzij de bodem niet bevroren is. Aan te bevelen is het planten in het midden van de lente. Meestal is dan het vorstgevaar voorbij. Vooral nieuwe Amerikaanse soorten kunnen in het begin namelijk nogal sensibel reageren.

In tegenstelling tot de frambozen met hun rechtop groeiende takken, worden de takken van bramen lang en gaan hangen. Om ze horizontaal te laten groeien worden ze ook vaak aan draden of spalieren geboden. De rankhulp mag daarvoor wel 2 meter hoog zijn. Op deze hoogte worden drie horizontaal gespannen draden met een onderlinge afstand van 50 cm aanbevolen.

De potten worden voor het planten gedompeld en vervolgens twee tot drie vingers diep in het plantgat geplant. Het bijmengen van compost zorgt voor voedingsstoffen en geeft de struiken een goede start. Het diepere planten bevordert het vormen van nieuwe takken. Tegelijkertijd volgt een eerste snoeibeurt waarbij alle takken tot op 30 cm worden ingekort. Na het planten worden de struiken uitvoerig gegoten en de bodemoppervlakte rondom de plant met boomschors bedekt.

Als er meer of verschillende braamsoorten worden geplant, moet er op voldoende afstand gelet worden. Afhankelijk hoe hoog en hoe snel de plant groeit bedraagt de afstand tussen één en vier meter. Als de bramen voldoende zijn aangegroeid, kunnen deze gaan “wandelen”. Aan te bevelen is bij het planten een wortelbegrenzing in te graven om de uitbreidingsdrang te onderdrukken. De wortels van de struiken verlopen vlak onder de bodemoppervlakte. 30 cm vijverfolie of een grotere plastic pot zonder bodem stoppen de rondzwervende bessen.

Door de groeikracht kunnen bramen ook heel eenvoudig omgeplant worden. Hiervoor worden in de herfst de takken tot op kniehoogte afgeknipt en uitgestoken. Een wortelkluit moet zo mogelijk bewaard blijven, eventueel ook met een linnen zak inwikkelen om de kluit bijeen te houden. De uitgegraven plant wordt op een nieuwe standplaats geplant. Meer over het onderwerp bramen planten.

 

Hoe worden bramen verzorgd?

In de zomer oftewel tijdens langere droogteperiodes, worden bramen beregend. Een mulchlaag rondom de planten vermindert het verdampen van de bodem en beschermt de vlakke wortelende bessenstruik voor uitdroging. Het kan een reden zijn dat de bramen hun vruchten voortijdig afwerpen of de vruchten klein blijven. Compost in de lente zorgt voor de noodzakelijke voedingsstoffen in de bodem. Als geen compost voorhanden is, kan organische meststof voor bessen een voedingsrijk alternatief zijn. Uiterlijk vanaf de zomer wordt niet meer bemest. Het hout kan tot het einde van het jaar uitrijpen en is daardoor vorstbestendiger.

 

Hoe worden bramen correct gesnoeid?

Het meeste onderhoud ontstaat door het snoeien. Zonder de struiken regelmatig te snoeien ontstaat een wild vlechtwerk van braamtakken. In het begin van de zomer kiest men de 5 of 6 krachtigste takken uit en bindt deze waaiervormig aan de draden van het spalier vast. Hierdoor krijgen alle takken gelijkmatig licht. Ervaren tuinders delen bij het fixeren vruchtdragende en jonge takken (de toekomstige vruchtdragers) afwisselend aan het spalier op. De overbodige takken worden tot net boven de grond afgeknipt. Tot na de zomer ontstaan nieuwe takken in de bladoksels. Deze worden nog in de herfst op 10 cm en voor het uitlopen in de lente tot twee ogen ingekort.

Omdat bramen aan het tweejarige hout vruchten dragen moet in het volgende seizoen rekening worden gehouden met vruchttakken. Alle takken oftewel de vruchtdragers van het jaar daarvoor worden in de late herfst gesnoeid. Op deze manier wordt de bramengalmijt de overwinterings- en verspreidingsmogelijkheid genomen. Verdere problemen kunnen in vochtige jaren optreden in de vorm van schimmelziektes, zoals bv. de grijze schimmel, valse meeldauw of zwarte braamroest. Lichte struiken waarvan de bladeren snel kunnen drogen lijden minder vaak aan deze schimmelziektes.

Bramen kunnen gemakkelijk door deling vermeerderd worden. Hiervoor kunnen in het vroege voorjaar enkele takken van de moederplant afgestoken en omgeplant worden. Meer over het onderwerp bramen snoeien.

 

Hoe worden bramen correct verwijderd?

Hoe lekker bramen ook zijn, de struiken kunnen vervelend worden als ze niet goed worden verzorgd en ingeperkt. Diegene, die er afstand van wil doen, moet dan, indien mogelijk alle wortels en hangende scheuten verwijderen. De komende tijd moet dan goed gekeken worden of er nieuwe takken uit de grond komen. Dan zijn waarschijnlijk enkele wortelstukken over het hoofd gezien worden en moeten dan nog uitgegraven worden.

 

Hoe kunnen bramen gebruikt worden?

Net als frambozen zijn bramen heerlijke bessen, die direct van de struik gesmuld kunnen worden. De vruchten rijpen gedurende een lange periode steeds na. Ze worden geoogst als ze rijp zijn, dat is als ze gemakkelijk loslaten. Bramen kunnen vers of gekookt tot gelei, jam, kwark of vruchtenlikeur worden verwerkt. Het zoetzure aroma van de bramen verfijnen heel delicaat gebak, desserts of andere zoete gerechten. De bladeren, wortels en de bast van de wortels zijn bekend bij natuurgeneeskundigen. Ze worden verwerkt in kruiden- en genezende thee en bij diarree, ontstekingen of zweren voorgeschreven.

 

Welke braamsoorten zijn er?

Net als van de meeste fruitsoorten zijn er ook bij bramen verschillende cultivars, die zich onderscheiden met betrekking tot de groei, de vrucht en de rijpheid.

Navaho® Big&Early – doornloze braam, extra grote vruchten, oogst juli-oktober  

Big Max XXL® - vruchten zijn mooi stevig, ondanks dat sappig en heel aromatisch, oogst augustus tot september

Asterina® - suikerbraam, smaakt al heel zoet voordat deze volledig rijp is, oogst juli-oktober

Purple Opal – potbraam, perfect geschikt voor potten en kuipen, kan ook in het tuinperk geplant worden, oogst augustus-september.

 

Kunnen bramen worden ingevroren?

De vruchten van de braam kunnen heel goed ingevroren worden. Om ze niet aan elkaar te laten plakken, worden de gewassen bramen eerst op een bord of plank gelegd en even shock gevroren. De bevroren vruchten worden vervolgens in een vrieszakje of -bakje gedaan en verder ingevroren.

 

Verdere informatie

De Braam (Rubus fruticosus) behoort net als de zustersoort de framboos (Rubus idaeus) tot het geliefde bessen- en smulfruit. In veel tuinen zijn deze aan spalieren aan te treffen, of ook wild in de natuur groeiend. Meer dan 1.500 soorten van het botanische gewas Rubus zijn bijna over de hele globus te vinden. Hun levensruimte is uiterst veelzijdig. Ze zijn te vinden in bossen, duinen, aan de kust tot in het gebergte. De meeste soorten zijn tamelijk onbekend en worden nauwelijks gekweekt. De bekendste vertegenwoordigers zijn de braam en de framboos. Hun vruchten zijn bijzonder smakelijk en gezond.

De braam is een half groenblijvende struik met een variërende groei. Haar karakter lijkt verwilderd omdat de lange takken die naar boven groeien gaan hangen of als ranken laag bij de grond groeien. De takken ontstaan uit de basis en bevatten meestal stekels. Als ze bij de grond blijven, is deze daarmee bezaaid. De 3 tot 5-voudig gevederde tot 15 cm lange bladeren zitten afwisselend aan de takken en zijn aan de rand gezaagd. Tijdens de lente verschijnen bosjes wit tot roze bloemen, die door talrijke insecten bezocht worden. Ze zorgen bij het zoeken naar stuifmeel voor de bestuiving en daarmee tot het ontstaan van vruchten. Vanaf de zomer ontstaan uit de bloemen allereerst roodbruine later zwarte bramen. Ze zitten in losse vruchttrosjes.

Wilde bramen zijn gering in verhouding tot de hoogproductieve cultivars. Braamstruiken worden al eeuwenlang gekweekt. De planten met de grootste vruchten werden continu uitgezocht. Geleidelijk ontstonden cultivars zoals we die nu kennen. De nieuwste kweeksuccessen beperken zich niet meer tot grote vruchten en smaak, maar hebben doornloze scheuten. Hoewel ze lange tijd als niet aromatisch werden beschouwd, doen nieuwere variëteiten op geen enkele manier onder voor wilde bramen wat betreft smaak. Bovendien zijn ze veel gemakkelijker te hanteren bij het onderhoud.

Bramen zijn ook al heel lang bekend in de geneeskunde. De Grieken gebruikten de planten al bij jicht, de Romeinen later bij ontstekingen in de mondholte of darm. Ook vandaag de dag nog bereiden natuurgeneeskundigen een heilzame thee. 

omhoog